Uygarlık tarihi, daima ileriye giden bir yol izlemiyor. İnsanlığın kimi dönemleri maalesef geriye doğru bir gidişin, yani gerilemenin öyküsüdür.

Burak Eldem, 2012:Marduk'la Randevu kitabının 32-33. sayfalarında şöyle diyor:
"Bundan üç bin yıla yakın bir süre önce Orta Amerika halkları, en az dört farklı takvim kullanarak mümkün olabilecek en hassas zaman hesaplarına ulaşmayı başarmışlardı. Beş bin yıl kadar önceyse, Mezopotamya'nın güneyindeki Sümer halkının astronomları, bugün modern bilimin henüz izini bulamadığı gizemi 'Gezegen X' de dahil olmak üzere, güneş sistemimizin ve göklerin eksiksiz bir haritasını çıkarabiliyorlardı. Peki ne olmuş, nasıl olmuştu da aradan binlerce yıl geçtikten sonra bilgi ve birikimimizin çok daha ileri bir düzeye erişmiş olması gerekirken, 17.Yüzyıl sonunda bile yaratılışın M.Ö.4004'te olduğunu kabul edebilecek denli gerilere gitmiştik?"

İnsanlık tarihi denilen makro süreci daha küçük ölçeklerde incelediğinizde gene bu 'gerileme' dönemlerini farkediyorsunuz: Aydınlanma çağından başlayarak endüstri devrimiyle devam eden hızlı ve zorlu bir gelişme döneminden de geçmişti insanlık.

20.Yüzyıl'da yaşanan iki büyük dünya savaşı ve takip eden soğuk savaşa RAĞMEN insanlık "yarınların bugünden daha iyi olacağına" dair umutlarını korumayı başarabildi.

Bütün savaşlara ve yaşanan doğal afetlere karşın, dünya üzerindeki nesillerin bir önceki nesilden daha bilgili ve bilinçli olabildiklerini gördük.

Gelişimin bundan sonra hep ileriye doğru olacağına inandı uygar dünya. Karanlık çağların artık ebediyyen geride kaldığını düşünmeye başlamıştı insanlık.

Ama bizim neslimiz şu dönemde artık bu sürecin sona erdiğini gözlemlemekte. Okumuş ve entellektüel insanlarda, insanlığın gidişatına dair genel bir kötümserlik ve tedirginlik her zaman vardır da, bu sefer durum o kadar ciddi ki durumun gidişatından endişe duymayan herkesin aklından şüphe etmek lazım...

İnsan aklına ve insanlığın bilgi birikimine hakaret edilen bir çağda yaşıyoruz.

Eğitim sistemimizin rezil ötesi derecede başarısız olması bir yana; bilgi edinmek için hemen her türlü imkana sahip olduğumuz bu çağda bilginin değil de cehaletin hızla yayılıyor oluşu traji-komik bir çelişki gerçekten de...

Bir sürü televizyon kanalı, Internet, cep telefonları ve aklınıza gelen her türlü iletişim teknolojilerinin geliştiği bir ortamda nasıl oluyor da gençler bir önceki nesle kıyasla daha bilgisiz ve cahil olabiliyorlar?

Bkz. Yeni Nesil Daha mı Zeki?

Hadi diyelim ki Ortaçağ karanlığı, kilise baskısının bir sonucuydu. Belli bir dinsel görüşü hakim kılmak (bir anlamda insanları günahtan korumak adına) kitaplar yasaklanmış ve kütüphaneler yakılmıştı.

Böyle bir sürecin derin ve köklü bir cehalete yol açmış olması makul bir açıklamadır.

Ama bilginin, yasaklanmak bir yana, dört bir yandan erişilebilir kılınmasına rağmen cehaletin yaygınlaşmasını nasıl açıklayacağız peki?

Artık iyice anlaşılıyor ki;

A) Rating kaygısı içindeki televizyon kanalları

B) Tiraj peşinde koşarken sansasyonel safsataların tuzağına düşen yazılı basın

C) ve önüne gelen herkesin kafasına göre palavralar sıkabildiği INTERNET ortamı

aslında insanlara doğru ve geçerli bilgi sunmak konusunda başarılı değildir!

Çünkü

• Yaşadığımız post-modern çağda 'gerçekler' kimsenin işine gelmiyor. Herkes "kendini daha iyi hissettiği" bir takım imajlar dünyasında yaşamayı tercih ediyor.
• Kötünün iyiyi kovması ilkesi gereği (ve "Nerde çokluk orda bokluk" deyimini haklı çıkarır şekilde) ortaya dökülen içeriğin miktarı ve hızı arttığı oranda bu içeriğin kalitesi ve gerçekliği giderek kayboluyor.