'Notre Dame de Paris' müzikalinin en güzel şarkısıdır 'Belle'.
(Bunun bir de İngilizce versiyonu vardır ama hiç birşey aslının yerini tutamaz. İnanmazsanız Kerem'e sorun. Iyy, laf arasına iğrenç bir espri sıkıştırdım gene.)

Luc Plamondon ve Richard Cocciante tarafından yazılan bu şarkıda; Quasimodo, Frollo ve Phoebus sırayla Esmeralda'yı anlatırlar.

Esmeralda, büyüleyici güzellikte bir çingene kızıdır. Çıplak ayaklarıyla Notre Dame katedralinin önünde dans ettiğinde, herkes nefesini tutup onu izler. Romandaki üç erkek -kendi bildikleri şekilde- Esmeralda'ya aşıktır. Oysa hiç birinin -kendi sosyal konumları ve sorumluluklarından ötürü- Esmeralda'ya 'kavuşmaları' mümkün değildir.

Victor Hugo 'Notre Dame de Paris' romanını 1831'de yazdı. Olay örgüsünü 15.Yüzyıl Paris'i içine yerleştirdi. Romanın adı İngilizce ve Türkçe'ye (kim bilir daha başka hangi dillere) 'Notre Dame'ın Kamburu' (Hunchback of Notre Dame) olarak çevrildi. Oysa Victor Hugo bu romanın eksenine Notre Dame katedralini koymuştur ve asıl anlattığı bir kamburun dramından daha fazlasıdır. Romanı okumadıysanız bile sinema filmini veya Disney'in 1996'da yaptığı versiyonu hatırlıyor olmalısınız. Bu sonuncusu, 'mutlu son'la bitiyordu. Oysa romanın sonunda Esmeralda ve Quasimodo ölürler. Herkesin, sizin, benim yani hepimizin; önyargılarımız ve ikiyüzlülüğümüzle ne kadar malul olduğumuz gerçeğiyle başbaşa kalıveririz romanın sonunda. Edebiyattaki 'romantik' akımın pek de 'bön bir duygusallığa' işaret etmediğinin altını çizelim bu arada. Bu bilgiyi lisedeki edebiyat öğretmeniniz vermiş miydi?

Quasimodo, kambur, bir gözü kör ve sakat bir gençtir. Esmeralda'nın ASLA onu istemeyeceğini bilir. Diğer yandan, Esmeralda'nın sevdiği -ve aslında kendisi de Esmeralda'ya aşık olan- Phoebus, hem başka (zengin ve soylu) bir kızla nişanlıdır hem de 'Esmeralda'nın kendisini öldürmek istediğini' sanmakta ve adaletin yerine gelmesi için onun asılması gerektiğini düşünmektedir. Kraliyet süvari Yüzbaşısı olarak onun görevi asayişi temin etmektir. Notre Dame katedralinin başrahibi Frollo'nun asıl istediği; Kilise otoritesinin sarsılmadan devam etmesi, mütedeyyin Fransızların imanının korunması, 'bozguncuların ve günahkarların' toplum düzenini sarsmamalarıdır. Kilisenin önünde danseden bir çingene kızının ortalığı karıştırmasına göz yumulamaz! Bu amaçla Kral'ın özel birliğinden yardım istemiştir. Bu romanın yazılmasından bu yana 170 küsur yıl geçti. Olayın özüne dair değişen ne var? Sosyal sorumluluklarınız (aileniz, kariyeriniz, patronunuz, taksitleriniz, kredi kartlarınız, vs..) var işte. Ve bütün bunlar arasında 'AŞK'a yer açmaya çalışıyorsunuz. Sanki 'aşk' denen duygu bir takım kurallara, çerçevelere oturtulabilirmiş gibi... Sanki hayatınızdaki diğer gerekliliklerin (ki bu liste arkadaşlarınızla çıkmayı planladığınız tatilden başlar, ceptelefonu faturanıza kadar uzanır) ve sorumlulukların (bunu da yukarıda kısaca anlatmadık mı?) yanına aşkı 'monte' edebilirmişsiniz gibi...

Yukarıdaki resimde yazarınızı olayın cereyan ettiği Notre Dame katedrali önünde görüyorsunuz. Üşenmedim, Quasimodo'nun gözünden aşağısının nasıl göründüğüne bakmak için çan kulesine bile çıktım. Yani siz sayın okurlarıma şu yazıyı sunabilmek için hiç bir fedakarlıktan kaçınmadım, kaçınmam! Maksat, size olayın en doğrusunu anlatabilmek... Gerisi fasa fiso.

Hepimiz biraz Frollo
(Kız kardeşiniz evli bir adama aşık olduğunu söylese ne yapacaksınız?)

biraz Phoebus
(Dışarıdan ne kadar cazip görünseniz de aklınız ve gönlünüz zincire vurulmuş)

ve çokça da Quasimodo'yuz.
(Çok incelikli ve duyarlıklı olduğunuzu BİR TEK siz bilirsiniz.. ve gene bilirsiniz ki toplumda sizin gibilere yer yoktur, çünkü toplumun önyargıları sizi şeklen yargılamış ve dışlamıştır çoktan)

Ah, Esmeralda'ya gelince... Bu dramı sanırım bir tek kadınlar anlayabilirdi hakkıyla... Sizi seven erkeklerin bile size karşı olduğu, sizi sınırlamaya kalktığı bir dünyada; daha özgür ve daha güzel olduğunuz için hep kıskanılacaksınız hemcinsleriniz tarafından. Onlar da sizi dışlayacak. Sevdiğiniz erkekse, eğer sizin kötün niyetli olduğunuzu düşünmüyorsa, zaten başka bir kadınla evli (veya nişanlı) olacak.

Bu hikayede mutlu sona nasıl yer olabilirdi?

Tıpkı hayatın kendisi gibi işte: Mutluluk ve güzellik bizi hep teğet geçer. Gelecek sefere işlerin daha iyi olmasını umarız ama derinlerde bir yerde biliriz ki, gelecek sefer de başka bir başarısızlığa vesile olacak! Hayatın kuralı böyle çünkü...

Buyrun şarkının Fransızca orijinali
ve Alper Eğmir'in uçuk çevirisiyle Türkçesi...

Şarkıda adı geçen Fleur-de-Lys, Phoebus'un nişanlısıdır.
(Fleur de Lys, ZAMBAK demektir ve zambak çiçeği aynı zamanda Fransa'da krallığın sembolüdür. Victor Hugo'nun politik göndermelerinden biriyle karşı karşıyayız burada.)
Phoebus'un, nişanlısı Fleur-de-Lys'e hitap ederken Dülsine'm demesi de bambaşka bir anlam güzelliği değil mi sizce? Don Kişot olsa burada ne düşünürdü acaba?